आज एखादी निर्णायक आणि ‘आर-पार’ची घोषणा होणार. मात्र, त्यांच्या सुमारे 18 मिनिटांच्या भाषणाने ठोस उत्तर देण्याऐवजी जगाला अधिक संभ्रमात टाकले.
या भाषणात अपेक्षित आक्रमकता किंवा ठाम लष्करी भूमिका दिसून आली नाही. उलट, त्यांच्या आवाजात एक प्रकारचा थकवा जाणवत होता. शब्दांमध्ये युद्धाची गर्जना नव्हती, तर देशांतर्गत राजकारणाचा प्रभाव अधिक स्पष्ट दिसत होता. त्यांच्या समर्थकांनी याला ‘विजयाची घोषणा’ म्हटले असले, तरी अनेक राजकीय आणि लष्करी तज्ज्ञांच्या मते हा विजय नसून, सुरू असलेल्या संघर्षातून सन्मानाने बाहेर पडण्याचा एक प्रयत्न होता.
ट्रम्प यांनी केलेले दावेही काही नवीन नव्हते. “इराणचे नेतृत्व कमकुवत झाले आहे” किंवा “परमाणु सुविधा उद्ध्वस्त करण्यात आल्या आहेत” अशा विधानांची पुनरावृत्ती त्यांनी यापूर्वीही अनेकदा केली आहे. त्यामुळे या दाव्यांचा प्रभाव कमी झालेला दिसतो. सततच्या पुनरुक्तीमुळे त्यांच्या वक्तव्यांची धार बोथट झाल्याचे स्पष्टपणे जाणवते.
भाषणातील सर्वात महत्त्वाचा मुद्दा म्हणजे त्यांनी केलेला व्हिएतनाम आणि अफगाणिस्तान युद्धांचा उल्लेख. हा केवळ संदर्भ नसून एक सूचक संदेश होता. या उदाहरणांद्वारे ते अमेरिकन जनतेला अप्रत्यक्षपणे सांगण्याचा प्रयत्न करत होते की, आता या संघर्षातून बाहेर पडण्याची वेळ आली आहे. वाढते तेलाचे दर आणि घसरता शेअर बाजार यामुळे देशांतर्गत दबाव वाढत असल्याचेही या पार्श्वभूमीवर दिसून येते.
ट्रम्प यांनी 2 ते 3 आठवड्यांची मुदत मागितली आणि या कालावधीत मोठा हल्ला होईल असे संकेत दिले. मात्र, तज्ज्ञांच्या मते हा कोणताही ठोस लष्करी आराखडा नसून एक ‘एग्जिट स्ट्रॅटेजी’ असू शकते. म्हणजेच, मर्यादित लष्करी कारवाई करून ‘विजय’ घोषित करण्याचा आणि त्यानंतर या संघर्षातून बाहेर पडण्याचा प्रयत्न होण्याची शक्यता आहे.
याशिवाय, होर्मुझ सामुद्रधुनीच्या सुरक्षेबाबत इतर देशांनी जबाबदारी घ्यावी, असे सूचित करत त्यांनी मध्य-पूर्वेतील अमेरिकेची भूमिका कमी करण्याचे संकेत दिले. तसेच, इराणच्या नेतृत्वाला ‘तर्कसंगत’ म्हणत त्यांनी संवाद आणि तहासाठीही दरवाजे खुले ठेवले आहेत.
एकूणच पाहता, हे भाषण युद्धाची घोषणा नव्हती, तर सुरू असलेल्या संघर्षाच्या शेवटाची चाहूल होती. ट्रम्प यांचा उद्देश थेट विजय मिळवण्यापेक्षा, स्वतःची प्रतिमा टिकवत आणि राजकीय समीकरणे सांभाळत परिस्थितीतून बाहेर पडण्याचा अधिक असल्याचे स्पष्टपणे दिसून येते. (सोर्स)